Monachium.html |
| | | ca | | | de | | | en | | | es | | | fr | | | it | | | nl | | | no | | | pl | | | pt | | | ru | | | ro | | | fi | | | sv | | | tr | | | vo | | |
| |  |
| Monachium München |
|||
|
|||
| Państwo |  Niemcy |
||
| Kraj związkowy | Bawaria | ||
| Rejencja | Górna Bawaria | ||
| Powierzchnia | 310,43 km² | ||
| Populacja (2007) - liczba ludności - gęstość |
1 342 166 4324 osób/km² |
||
| Położenie | 48°08' N 11°34' E |
||
| Wysokość | 519 m n.p.m. | ||
| Kod pocztowy | 80331–81929 | ||
| Tablice rejestracyjne | M | ||
| Burmistrz | Christian Ude (SPD) | ||
Położenie na mapie Niemiec  Monachium
München |
|||
| Strona internetowa miasta | |||
Monachium (niem. München wymowa ?/i) – miasto na prawach powiatu w południowych Niemczech. Stolica Bawarii i rejencji Górna Bawaria.
Monachium położone jest na Wyżynie Bawarskiej, nad rzeką Izarą. Jest siedzibą Federalnego Trybunału Finansowego oraz głównym ośrodkiem gospodarczym i kulturalno-naukowym tej części kraju.
Spis treści |
edytuj Historia
W 1158 Henryk Lew, książę Bawarii dokonał lokacji miasta, nadając jednocześnie benedyktynom przywilej organizowania targów. Miasto powstało przy zamku i klasztorze stąd nazwa bei den Mönchen - przy mnichach. Dogodna lokalizacja na szlaku handlu solą, most na Izarze zadecydowały o szybkim rozwoju miasta. Od połowy XIII wieku Monachium stało się siedzibą rodu von Wittelsbach, którzy w 1255 przenieśli tu swoją rezydencję książęcą i władali miastem przez następne stulecia. W okresie wojny trzydziestoletniej, w 1643 zajęte przez Szwedów pod wodzą Gustawa Adolfa. Od czasów napoleońskich miasto zostało stolicą królestwa Bawarii. W XIX wieku rozpoczął się okres przyspieszonego rozwoju miasta. Monachium stało się jednym z najważniejszych ośrodków kultury europejskiej, tworzył tu m.in. kompozytor Richard Wagner. 1919 powstała w Monachium Bawarska Republika Rad.
W okresie Republiki Weimarskiej ośrodek ruchu nazistowskiego (pucz monachijski). Miejsce zawarcia w 1938 układu pomiędzy Niemcami, Włochami, Francją i Wielką Brytanią (konferencja monachijska). Miasto poważnie zniszczone w czasie II wojny światowej.
edytuj Architektura
Położony na Starym Mieście Marienplatz wyznacza centrum Monachium. Wokół placu rozciąga się strefa ruchu pieszego obejmująca powierzchnię 1 km².
- Zachowały się tu trzy bramy miejskie (Isartor, Sendlinger Tor i Karlstor) będące pozostałością po średniowiecznych fortyfikacjach miejskich. Brama Karlstor (zrekonstruowana po zniszczeniach z ostatniej wojny) prowadzi do wielkiego placu Nymphenburg zdominowanego przez Pałac Sprawiedliwości (niem.Justizpalast).
- Gotycki kościół Świętego Piotra (niem. Peterskirche) położony w pobliżu Marienplatz, jest najstarszym kościołem w Monachium, jego historia sięga roku 1158. Znajdujący się w pobliżu gotycki, kościół Heiliggeistkirche, posiada barokowe formy pochodzące z przebudowy z 1724 r.
- Katedra Frauenkirche (kościół NMP) pochodząca z XV wieku jest najbardziej znaną świątynią w Monachium. Wybudowana z cegły posiada dwie wieże zwieńczone miedzianymi kopułami, które górują nad horyzontem.
- Alter Hof to dawna rezydencja cesarska Ludwiga Bawarskiego pochodząca z XIII wieku znajdująca się w centrum od Monachium. Zrekonstruowana w 1950 roku, po zniszczeniach z II wojny światowej.
- Nowy Ratusz (niem.Neues Rathaus) to bogato zdobiona budowla pochodząca z końca XIX wieku w stylu neogotyckim. Znajduje się na Marienplatz. Monumentalny budynek o prawie 100 metrowej fasadzie, posiada powierzchnę 7115 m². Na prawo od dziedzińca ratuszowego stoi gotycka wieża Starego Ratusza (Altes Rathaus) będąca rekonstrukcją XV-wiecznej budowli, która spłonęła od pioruna. Obecnie mieści się tu Muzeum Zabawek (niem. Spielzeugmuseum).
- Stara Pinakoteka (niem. Alte Pinakothek) to muzeum w którym znajdują się zbiory malarstwa pochodzące od XIV-XVIII wieku. Mieści się w neorenesansowym budynku zaprojektowanym przez Lea von Klenze.
- Barokowy pałac Nymphenburg to budowla pochodząca XVII wieku zbudowana pierwotnie w stylu włoskiego dworku wiejskiego przez Agostina Barelli. Podczas swej historii pałac był wielokrotnie rozbudowywany i przekształcany.
- Budynek Maximilianeum pochodzący z 1876 roku, wybudowany jest w stylu neogotyckim. Budowla mieści się w monachijskiej dzielnicy Haidhausen, obecnie jest siedzibą bawarskiego parlamentu.
edytuj Parki
Monachium posiada wiele całorocznie pielęgnowanych parków i terenów zielonych. Dużą część pielęgnowanej zieleni miejskiej stanowią t.z. pasy zieleni (Grünstreifen). Są to najczęściej obszary usytułowane między osiedlami lub na tyłach ciągów kamienic, pielęgnowane przez gospodarkę komunalną miasta z taką samą starannością jak parki miejskie. Rozpiętość pasów zieleni osiąga nieżadko kilkaset metrów do kilometra.
edytuj Ogród Angielski
W samym sercu miasta znajduje się założony w 1789 roku na obszarze wcześniejszego prywatnego lasu Ogród Angielski (niem. Englischer Garten), obejmujący powierzchnię 3,7 km². Jest on największym śródmiejskim parkiem w Europie i jednym z największych parków miejskich na świecie. Położony jest wzdłuż przecinającej miasto rzeki Izary, w większości po jej lewobrzeżnej stronie. Park jest podzielony na część południową mającą charakter prototypowego parku miejskiego i część północną przypominającą zadbany park leśny. Obie części przecina trasa samochodowa szybkiego ruchu, niekolidująca z drogami łączącymi obie części parku. W części południowej znajduje się największy w Monachium ogród piwny (Biergarten) wokół Chińskiej wieży, jak i sztucznie nasypane wzniesienie z klasycystyczną kopułą na greckich kolumnach, będące popularnym punktem widokowym na centrum miasta i południową część parku. W pobliżu parku, po jego zachodniej stronie, znajduje się większość instytutów Uniwersytetu Ludwika Maksymiliana, w tym budynek główny, przez co park jest licznie odwiedzany przez studentów i ogólnie młodych ludzi. Park jest udostępniony bez ograniczeń rowerzystom. W lato młodzi ludzie grają muzykę na żywo.
edytuj Edukacja
Monachium jest największym i najbardziej znaczącym ośrodkiem naukowym południowych Niemiec. Znajdują się tu liczne szkoły wyższe m.in. uniwersytet założony w 1472 (Uniwersytet Ludwiga Maximiliana w Monachium) (Die Ludwig-Maximilians Universität - LMU), Uniwersytet Techniczny (Die Technische Universität München - TUM) powołany w 1868 roku jako Politechnika monachijska, w 1930 wchłonął wyższą szkołę rolniczą. Obecna nazwa obowiązuję od roku 1970. Jak i Wyższy Szkoła Zawodowa (Die Fachhochschule - FH) Poza tym istnieje Uniwersytet Bundeswery powstały w 1972 roku, jak i Wyższa Szkoła Muzyczna (Die Musikhochschule - MH). LMU, TUM, FH i MH posiadają wspólną organizację (Studentenwerk München) zarządzającą wyszystkimi państwowymi akademikami studenckimi miasta Monachium. Studentenwerk dysponuje obecnie (r. 2008) 10.000 miejsc w akademikach, z czego 99% to miejsca w jednoosobowych pokojach lub jednoosobowch apartamentach.
edytuj Gospodarka
Monachium jest wielkim ośrodkiem gospodarczym i finansowym z siedzibami banków, ubezpieczalni (m.in. największego w świecie towarzystwa reasekuracyjnego Munich Re), instytucji handlowych. Silnie rozwinięty przemysł elektrotechniczny (m.in. zakłady Siemens), środków transportu (produkcja samochodów BMW), maszynowy i włókienniczy. Zakłady przemysłu, chemicznego, elektronicznego, poligraficznego, a także precyzyjnego (zakłady optyczne) i spożywczego (browarnictwo). Duży ośrodek handlu i siedziba znanych koncernów przemysłowych. Rozwinięte rzemiosło artystyczne (m.in. wyroby z porcelany).
edytuj Transport
Aglomeracja Monachijska licząca 2.6 milionów ludzi, posiada dobrze rozbudowaną infrastrukturę transportową. Transport miejski obsługiwany jest przez sześć linii metra oraz szybką kolej miejską S-Bahn. System dodatkowo uzupełniony jest przez linie autobusowe docierające na tereny pozbawione komunikacji szynowej. Dworzec główny München Hauptbahnhof umiejscowiony jest w ścisłym centrum miasta. Od 28 maja 2006 Monachium połączone jest trasą szybkiej kolei ICE prowadzącą do Norymbergi przez Ingolstadt. Pociągi na tej trasie mogą rozwijać prędkość 300 km/h. Port lotniczy w Monachium usytuowany jest w odległości około 30 km na północny zachód. Jest to jedno z najbardziej ruchliwych lotnisk w Niemczech. W 2006 lotnisko obsłużyło 34 miliony pasażerów. Podróż koleją z dworca głównego od centrum miasta trwa 40–45 minut.
edytuj Stacje kolejowe
München Hauptbahnhof, München-Giesing, München-Harras, München-Laim, München-Langwied, München-Leienfelsstraße, München Donnersbergerbrücke, München Hackerbrücke, München Isartor, München Karlsplatz, München Marienplatz, München Westkreuz
edytuj Podział administracyjny
Nowy podział na dzielnice, który wszedł w życie w roku 1992, zmniejszył liczbę dzielnic w Monachium z 41 na 25. Są to (w porządku alfabetycznym):
|
|
 |
edytuj Miasta partnerskie
Bordeaux, Francja
Cincinnati, Stany Zjednoczone
Edynburg, Szkocja
Harare, Zimbabwe
Kijów, Ukraina
Sapporo, Japonia
Werona, Włochy
edytuj Zobacz też
- Letnie Igrzyska Olimpijskie 1972
- Bayern München
- Oktoberfest
- Synagoga Ohel Jakob w Monachium
- München Hauptbahnhof
- München-Pasing
- München Ost
edytuj Linki zewnętrzne
- Strona miasta (niem., ang., fr., wł., ros.)
- Galeria zdjęć (niem.)
- Zdjęcia miasta (niem.)
.svg)
