Złotów.html
 
| ca | de | en | es | fr | it | nl | no | pl | pt | ru | ro | fi | sv | tr | vo |


 

Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne miejscowości noszącą tę nazwę.


Współrzędne: 53°21'37" N 17°02'27" EGeografia

Złotów
Herb Flaga
Herb Złotowa Flaga Złotowa
Województwo wielkopolskie
Powiat złotowski
Gmina
 - rodzaj		 Złotów
miejska
Założono VIII wiek
Prawa miejskie przed 1370
Burmistrz Stanisław Wełniak
(e-mail)
Powierzchnia 11,58 km²
Położenie 53° 21'37'' N
17° 02'27'' E
Wysokość 110 m n.p.m.
Ludność (2005)
• liczba ludności
• gęstość
19,2 tys.
1627,11 os./km²
Strefa numeracyjna
(do 2005)		 67
Kod pocztowy 77-400 do 64-400
Tablice rejestracyjne PZL
Położenie na mapie Polski
Złotów
Złotów
Złotów
TERC10
(TERYT)		 4303831011 (3031)
Miasta partnerskie Eggesin Niemcy Niemcy,
Rathenow Niemcy Niemcy,
Gifhorn-powiat Niemcy Niemcy,
Goole Wielka Brytania Wielka Brytania,
Nieśwież Białoruś Białoruś,

La Flèche Francja Francja
Urząd miejski3
al. Piasta 1 77-400 Złotów
tel. 67 263-26-40; faks 67 265-00-25
(e-mail)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Złotów (łac. Zlotovia, niem. Flatow, kasz. Złotowò, w niektórych dawnych źródłach polskich Złotowo) – miasto w północnej części województwa wielkopolskiego, siedziba władz powiatu złotowskiego oraz gminy Złotów, leżące nad rzeką Głomią i w sąsiedztwie pięciu jezior polodowcowych (Złotowskiego/Miejskiego, Zaleskiego, Baba, Proboszczowskiego i Burmistrzowskiego), jedno z największych miast Krajny.

W latach 1975-1998 Złotów administracyjnie przynależał do województwa pilskiego, a poprzednio do województwa koszalińskiego. W pierwszych latach powojennych znajdował się kolejno w województwie szczecińskim i bydgoskim.

Według danych z 30 czerwca 20042, miasto liczyło 18 430 mieszkańców.

Spis treści

edytuj Struktura powierzchni

Według danych z roku 20026, Złotów ma obszar 11,58 km^ (2), w tym:

Miasto stanowi 0,7% powierzchni powiatu.

edytuj Demografia

Dane z 30 czerwca 20042:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 18 430 100 9577 52 8853 48
gęstość zaludnienia
(mieszk./km^ (2))		 1591,5 827 764,5

Według danych z roku 20026, średni dochód na mieszkańca wynosił 1252,49 zł.

edytuj Gospodarka

Złotów jest ośrodkiem przemysłowym i lokalnym ośrodkiem handlowo-usługowym obsługującym teren powiatu złotowskiego. Dominującym przemysłem w mieście jest przemysł metalowy (Fabryka Elementów Wyposażenia Budownictwa "Metalplast", Spółka "Unimetal", firma "Pol-soft"), spożywczy (Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska Złotów, PSS "Społem"), drukarski (Alcan Packaging z udziałem kapitału kanadyjskiego), odzieżowy (Spółdzielnia Pracy "Odzież") i inne (Miejski Zakład Usług Komunalnych, Sydkraft oraz Rek-Swed i Tex-Swed zatrudniające ponad 200 osób). Prężnie działa Cech Rzemiosł Różnych, skupiający wielu właścicieli zakładów rzemieślniczych. W mieście zlokalizowanych jest wiele hurtowni, sklepów, punktów usługowo-handlowych (w tym kilka dyskontów): Biedronka (x2), Netto, Piotr i Paweł, Tesco, Media Expert, Avans, Mars, Eldom oraz Skład Handlowy Gradzik.

Istnieje kilka stacji benzynowych, stacje obsługi samochodów renomowanych marek (Fiat i Škoda Auto).

edytuj Transport

Dworzec kolejowy w Złotowie

Złotów leży przy linii kolejowej Tczew - Küstrin Kietz i zamkniętej Świecie - Złotów. Można więc dojechać pociągiem do Chojnic czy Piły, a z nich do innych większych miast w Polsce.

Dworzec kolejowy w Złotowie jest czynny dla ruchu pasażerskiego i towarowego tylko na trasie Tczew - Küstrin Kietz, do 2000 roku ruch towarowy czynny był także na trasie do Świecia nad Wisłą i Laskowic Pomorskich (ważnego niegdyś węzła kolejowego).

Przez Złotów biegną także trasy:

Złotów posiada połączenie autobusowe z większymi miastami północnej Polski. Połączenia realizują PKS-y: Toruń, Warszawa, Bydgoszcz, Płock, Słupsk, Człuchów, Wałcz. Złotów posiada także połączenie prywatnymi autobusami z Piłą, Jastrowiem oraz Okonkiem. W Złotowie nie ma komunikacji miejskiej. Funkcjonuje kilka taksówek.

edytuj Historia

Kamienica przy pl. Paderewskiego – centralnym miejscu Starego Miasta

edytuj Historia miasta

edytuj Prehistoria

Pierwsze ślady obecności człowieka na terenie Złotowa pochodzą z epoki neolitu. W epoce żelaza w obszarze miasta znajdowało się wczesnohistoryczne grodzisko. W VIII wieku istniała tu osada wczesnych Słowian, odkryta podczas prac archeologicznych w latach 1974-1976. Późniejsze kroniki średniowieczne wzmiankują gród Wielatowo umiejscowiony na ziemi krajeńskiej.

edytuj Średniowiecze

Miejsce lokowania Złotowa odgrywało w zamierzchłych czasach ważną rolę. Tędy biegł szlak handlowy z Nakła do Słupska i Kołobrzegu. Często toczone walki doprowadziły do zniszczenia ówczesnej osady. Na terenie wyspy Zamkowej utworzona została nowa osada, ok. XI wieku, utrzymująca się aż do XIV wieku. W pierwszych latach wieku XII Bolesław Krzywousty włączył Złotów do państwa polskiego. Prawdopodobnie w tych czasach na wyspie na jeziorze Miejskim istniał zamek obronny, wokół którego rozwinęła się osada.

Jako datę powstania wymienia się zapisek w kronice Janka z Czarnkowa. Zanotował on, że Kazimierz III Wielki dnia 3 listopada 1370 roku zapisał swojemu wnukowi Kazimierzowi Słupskiemu miasto Wielatow. W 1455 miasto zostało spalone przez Krzyżaków. Na początku XVII wieku ówczesny właściciel miasta Jan Potulicki zbudował nowy zamek.

edytuj Od XVI do XVIII wieku

W połowie wieku XVII Złotów znalazł się w rękach rodziny Grudzińskich. Najbardziej znany jej członek, to Andrzej Karol Grudziński (zm. 1678), starosta nakielski oraz wojewoda kaliski i poznański. Wsławił się zdradą na rzecz wojsk szwedzkich podczas "potopu". Potem ponownie przeszedł na stronę polską, prowadząc wojnę partyzancką przeciw najeźdźcy z północy. W odwecie Szwedzi spalili miasto i zamek (1657 r.). W 1674 roku miasto strawił wielki pożar, niszcząc niemal całą zabudowę. Pod koniec XVII wieku właścicielami Złotowa stał się ród Działyńskich. Niewiele lat później miasto stanęło w obliczu kompletnej ruiny, wyniszczone przemarszami wojsk w trakcie III wojny północnej, kontrybucjami i licznymi epidemiami.

edytuj Złotów pod zaborami

Od 1772 roku pod zaborem pruskim, zmienił nazwę na Flatow. W roku 1820 dobra złotowskie zostały zakupione przez króla pruskiego Fryderyka Wilhelma III Hohenzollerna i pozostały w rękach jego rodu do 1922 r., kiedy to zostały upaństwowione. W 1818 Złotów (Flatow) po raz pierwszy został stolicą powiatu (Kreis Flatow). W 1871 roku uruchomiono linię kolejową na trasie Piła – Chojnice, stanowiącej część tzw. kolei wschodniej, łączącej Berlin z Królewcem, co przyczyniło się do rozwoju gospodarczego miasta. W 1907 r. wybudowano linie kolejową łącząca Złotów z Więcborkiem, natomiast w latach 1910- 1914 z Wałczem i Czaplinkiem. Linie kolejowe wiodące przez Złotów zostały jednak w większości zniszczone po Drugiej Wojnie Światowej, do dziś czynna jest jedynie linia z Piły do Chojnic zdegradowana do jednotorowej linii kolejowej. pod koniec XIX wieku Złotów rozwinął się gwałtownie, powstał browar "Welsch", wytwórnia winiaków i likierów przy ulicy Kościelnej, cztery tartaki, wytwórnia brykietów i cegielnia na Międzybłociu. W mieście wydawano gazetę lokalną.

W tym czasie nasiliła się polityka germanizacyjna władz pruskich. Polacy, stanowiąc mniejszość, zakładali instytucje i powoływali organizacje mające na celu walkę o polskość. Powołano do życia bractwo kurkowe i istniejące do dzisiaj: chór "Cecylia" (zał. 1884), Bank Ludowy (1902) i Spółdzielnię Rolniczo-Handlową "Rolnik" (1906). Pomimo utworzenia Powiatowej Rady Ludowej zabiegającej o przywrócenie Złotowa w granice Polski, w 1920 Traktat Wersalski pozostawił miasto w granicach Rzeszy ze względu na przewagę ludności niemieckiej. Złotów wszedł w skład prowincji Poznań-Prusy Zachodnie. Do Polski trafiła część wschodnia powiatu z miastami Więcbork i Sępólno Krajeńskie. Od 1923 działał tu Związek Polaków w Niemczech. Od 1945 w granicach Polski.

edytuj Współczesność

Po wojnie miasto rozwijało się dość prężnie, zbudowano tu wiele osiedli bloków mieszkalnych. Obecnie Złotów jest niewielkim ośrodkiem przemysłowym, kilka większych zakładów, w tym największy "Metalplast", produkujący okucia do okien.

edytuj Ludność miasta na przestrzeni dziejów

Pomnik jelenia na placu przed Ratuszem dokonujący w południe obrotu
Rok Liczba mieszkańców
1580 1940
1673 575
1766 890
1800 2233
1820 1714
1885 3880
1919 4957
1939 7494
1945 ok. 600
1946 ok. 5000
1973 11 000
2004 18 422
2005 ~19 200

edytuj Historyczne nazwy Złotowa

Wczesna nazwa Złotowa – Wielatowo wywodzi się od nazwy pomorskiego plemienia Wieletów, założycieli średniowiecznego grodu (pochodzi od niej również niemieckie Flatow). Późniejsze nazwy, w zależności od interpretacji, nawiązują do złotych rzymskich monet, które miałyby być tu odnajdywane, bądź też do słowa "słota", a więc do tutejszych warunków klimatycznych oraz sąsiedztwa jezior i bagien. Większość poniższych nazw pochodzi ze średniowiecznych dokumentów i stanowi wersje zlatynizowane:

  • XIV w. – Wielatowo (Velutuwum, Velatovum, Welatowo, Wielatow);
  • Zlothaue, Zlotane (nazwy średniowieczne);
  • pocz. XV w. – Maius Zlothkowo;
  • 1427 – Zlotowo (niem. Goldau);
  • XVIII wiek – Złotów;
  • XVIII wiek-1945 – Flatow (niem., nazwa - również jako Flatho i Flatau – pojawia się prawdop. już w XVII wieku);
  • od 1945 – Złotów

edytuj Dawni właściciele dóbr złotowskich

edytuj zabytki Zabytki i obiekty turystyczne Złotowa

Kościół farny
Pl. Kościuszki - kościół św. St. Kostki i sąd
Kościół św. Rocha
Ratusz w Złotowie nocą
Starostwo powiatowe
Jedyny na świecie pomnik Piasta Kołodzieja
Pałac Działyńskich
Muzeum Ziemi Złotowskiej, ul. Wojska Polskiego
Dom Polski
Willa Friedricha Iwanskiego
Lapidarium na Górze Żydowskiej

edytuj Kościół pw. Wniebowzięcia NMP

Wczesnobarokowy kościół farny zbudowany w latach 1661-1664 z fundacji wojewody poznańskiego Andrzeja Karola Grudzińskiego najprawdopodobniej przez pochodzącego z Lombardii architekta manierystycznego Krzysztofa Bonadurę Starszego (wg innych teorii przez gdańskiego architekta miejskiego Petera Willera bądź też szwajcarskiego architekta Georgio Catenazziego). Kościół wzniesiono w miejsce zniszczonego w 1657 r. przez Szwedów drewnianego kościoła z 1619 r. oraz jeszcze wcześniejszego, pierwotnie stanowiącego własność rycerskiego Zakonu Kanoników Regularnych Stróżów Świętego Grobu Jerozolimskiego, dwunastowiecznego kościoła św. Anny (symbol Zakonu, podwójny krzyż patriarchalny wieńczy również szczyty obecnego kościoła- jednego z najcenniejszych zabytków północnej Wielkopolski). Kościół znajduje się przy ulicy Panny Marii. Jednonawowa świątynia wzniesiona została na planie krzyża łacińskiego, którego ramiona tworzą dwie kaplice - św. Anny i Matki Boskiej Różańcowej. Kościół nie posiada wieży, a jedynie wolnostojącą dzwonnicę z 1850 r. Zwraca uwagę bardzo bogate, wysokiej klasy artystycznej, zabytkowe, wyposażenie- pięć ołtarzy (w tym ołtarz główny, zawierający obraz Paulusa Hacka z Antwerpii p. t. Koronacja Najśw. Marii Panny), ambona, grupa ukrzyżowania na belce tęczowej, chrzcielnica, trzy feretrony (z których jeden- św. Anna Samotrzecia – wystawiony jest na widok publiczny). Wykonanie dekoracji snycerskich przypisuje się pochodzącemu z Turyngii złotowskiemu rzeźbiarzowi Johannowi Danielowi Danzerowi. Obecne organy zbudowane zostały w 1995 r. w miejsce wcześniejszych, dziewiętnastowiecznych. Wnętrze kościoła pokrywa wysokiej klasy polichromia wykonana w połowie lat 60. XX wieku przez Annę i Leonarda Torwirtów. W kryptach, pod kaplicą Matki Boskiej Różańcowej złożone zostały zmumifikowane zwłoki rodziców fundatora- wojewody kaliskiego Zygmunta Grudzińskiego i Elżbiety z Opalińskich. Spoczywa tu również syn Andrzeja Karola Grudzińskiego, Zygmunt, zmarły ok. trzeciego roku życia, prawdopodobnie w 1661 wskutek choroby zakaźnej, którego metalowa trumna ozdobiona jest unikatowym na skalę ogólnopolską dziecięcym portretem trumiennym (podczas prac konserwatorskich jego trumna okazała się pusta). Krypta udostępniona jest dla zwiedzających. Opiekunami kościoła są obecnie ks. ks. Misjonarze św. Rodziny.

edytuj Kościół pw. św. Stanisława Kostki

Klasycystyczny kościół poewangelicki przy pl. Kościuszki, wzniesiony w latach 1829-1830 z fundacji ówczesnego właściciela dóbr złotowskich, króla pruskiego Fryderyka Wilhelma III według projektu pruskiego architekta, Karla Friedricha Schinkla. W miejscu zajmowanym przez kościół, pośrodku dawnego Rynku Głównego aż do zniszczenia przez Szwedów w 1657 znajdował się średniowieczny złotowski ratusz.Trzynawowy, halowy kościół dominuje nad starą częścią Złotowa swoją wysoką, smukłą wieżą. Jego cechą charakterystyczną jest również zdobiące elewację boniowanie. W 1922 roku na placu przed kościołem odsłonięto rozebrany po wojnie monument ku czci ofiar I wojny światowej. Świątynia przeszła na własność Kościoła katolickiego w 1945 r. Do dnia dzisiejszego z pierwotnego wyposażenia nie zachowało się prawie nic, wyburzono również piętrową galerię ciągnącą się wzdłuż naw bocznych likwidując w ten sposób cechy charakterystyczne dla świątyni protestanckiej. Organy, poważnie uszkodzone w 1945 roku zostały wyremontowane w latach 70. W prezbiterium znajduje się współczesny ołtarz z posągiem św. Stanisława Kostki. Świątynia należy do parafii Wnieb. NMP, jednakże w 1998 roku została ona przekazana w użytkowanie nowo powstałej parafii śś. ap. Piotra i Pawła do czasu zakończenia budowy własnej świątyni.

edytuj Kościół pw. św. Rocha

Neogotycki kościół znajdujący się u wylotu ul. Obrońców Warszawy, zbudowany w latach 1903-1904 z inicjatywy ks. dr Bolesława Domańskiego, który w tym czasie sprawował funkcję wikariusza parafii pw. Wnieb. Najśw. Marii Panny. Kościół pełnił początkowo funkcję kaplicy cmentarnej. Budowlę wzniesiono w miejscu wcześniejszej, drewnianej kaplicy z 1710 roku, mającej stanowić wotum przebłagania gniewu bożego podczas trwającej w latach 1709-1711 epidemii, która pochłonęła większość mieszkańców miasta. Jednonawowa niewielka świątynia, posiada niewysoką wieżę wraz z dwoma dzwonami, jeden z dzwonów pochodzi jeszcze z drewnianej kaplicy z ok. 1710 r. Na wyposażenie składają się trzy neogotyckie ołtarze, organy, zdobione ławki i balustrada, witraże, głównie z motywami geometrycznymi oraz umieszczony na belce tęczowej krucyfiks dębowy wraz z pasyjką. Ściany kościoła zdobi neogotycka polichromia z boniowaniem (nawa), ornamentyką roślinną (nawa, prezbiterium) oraz astronomiczną (sklepienie w prezbiterium) , ponownie odsłonięta i odnowiona w latach 2006- 2007 przez pracownię konserwatorską z Torunia. W 1975 r. dotychczasowa kaplica cmentarna została ustanowiona kościołem parafialnym.Pierwszym proboszczem parafii św. Rocha był ks. kanonik Jan Wicha. W bezpośrednim sąsiedztwie świątyni znajdują się nieczynne już cmentarze: katolicki, ewangelicki (po wojnie uległ dewastacji, obecnie znajduje się tam pomnik poświęcony pamięci pochowanych osób) oraz wojenny, na którym spoczywają żołnierze Wojska Polskiego oraz Armii Radzieckiej polegli w okolicach Złotowa podczas II wojny światowej.

edytuj Kościół pw. św. Ap. Piotra i Pawła

W Złotowie, przy ul. Leśnej, dnia 23 sierpnia 2001 roku rozpoczęła się budowa kościoła - czwartego w mieście. W chwili obecnej, w ciepłe letnie niedzielne dni, odprawiana jest w jego budujących się murach jedna Msza Święta. Po wybudowaniu, będzie świątynią parafialną parafii pw. św. Ap. Piotra i Pawła w Złotowie

edytuj Ratusz

Siedziba władz miejskich przy Alei Piasta wzniesiona w 1913 roku wg projektu ówczesnego architekta miejskiego, Adolfa Behra. W budynku pierwotnie znajdowały się cztery wysokiej klasy artystycznej witraże (ufundowane m.in. przez organizacje cechowe), z których do dnia dzisiejszego zachowały się dwa – w obecnym gabinecie burmistrza oraz w gabinecie jego zastępcy. Budowlę wieńczy zdobiona chorągiewką niewielka sygnaturka, z której codziennie w południe odtwarzany jest hejnał miejski. Współcześnie do gmachu Ratusza dobudowano nowe skrzydło w którym znajduje się sala sesyjna rady miejskiej. W 2002 budynek przeszedł gruntowny remont połączony z częściową przebudową pomieszczeń.

edytuj Posąg jelenia

Pomnik przedstawiający jelenia – godło heraldyczne miasta – znajdujący się przed budynkiem Ratusza, na pl. 31 stycznia, pośrodku wysepki ronda. Tradycja wystawiania w Złotowie pomnika jelenia sięga przynajmniej czasów przedwojennych, pierwotnie jednak monument umiejscowiony był w sąsiedztwie Pałacu Działyńskich, następnie zaś na skwerze przy budynku Domu Polskiego. Stojący obecnie spiżowy posąg powstał w 1993 roku, jednak w swym dzisiejszym miejscu i formie umieszczono go w grudniu 2005 roku. Codziennie w południe, bezpośrednio po hejnale miejskim oraz odpowiednim sygnale myśliwskim, przy odtwarzanych dźwiękach porykiwań godowych jelenia umieszczony na specjalnej platformie posąg wykonuje obrót dokoła własnej osi.

edytuj Starostwo Powiatowe

Monumentalny budynek przy Alei Piasta wybudowany w latach 1910-1912 w stylu neorenesansowym, jako siedziba władz powiatowych. W budynku znajduje się kolekcja unikatowych, zabytkowych witraży secesyjnych, z których trzy, umieszczone w oknach auli rady powiatu, uznawane są za szczególnie cenne. Po zakończeniu II wojny światowej budynek mieścił cały szereg różnych instytucji m.in. – Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, Pilskie Przedsiębiorstwo Przemysłu Drzewnego, Urząd Skarbowy. W tym też okresie, podczas prac remontowych gmach pozbawiony został kilku oryginalnych elementów architektonicznych – wykończeń szczytów oraz balkonów. W 2005 roku budynek ponownie przeszedł na własność starostwa powiatowego i w 2006 poddany został gruntownej renowacji, nie zdecydowano się jednak na odtworzenie zniszczonych elementów. Remonty wnętrz budynku nie zostały w chwili obecnej jeszcze ukończone. W sąsiedztwie starostwa znajduje się Park Miejski o pow. 1,44 ha z ciekawym, zabytkowym drzewostanem stanowiący część dawnych ogrodów otaczających gmach starostwa.

edytuj Pomnik Piasta

Znajdujący się przed gmachem Starostwa jedyny na świecie pomnik Piasta Kołodzieja. Monument wg projektu W. Tomkiewicza i G. Aleksiewicza powstał w 1957 r. z inicjatywy byłego już wówczas burmistrza Złotowa Jana Kocika. Początkowo planowano uczcić w tym miejscu jednego z najbardziej zasłużonych przedwojennych działaczy polonijnych, ks. dra Bolesława Domańskiego, jednakże decyzją komitetu wojewódzkiego PZPR w Koszalinie z przyczyn politycznych i propagandowych ostatecznie wzniesiono pomnik legendarnego protoplasty dynastii piastowskiej. Odsłonięcia dokonano z okazji zjazdu byłych działaczy V Dzielnicy Związku Polaków w Niemczech. Na cokole pomnika umieszczone zostały dwie brązowe płaskorzeźby (piastowscy wojowie strzegący zachodniej granicy, powitanie żołnierzy Wojska Polskiego), tablica z wypisanymi Prawdami Polaków w Niemczech oraz inskrypcja: Bojownikom o wolność i polskość ziem piastowskich.

edytuj Pałac Działyńskich

Zbudowana na przełomie XVIII i XIX wieku, znajdująca się przy ul. Zamkowej niewielka rezydencja myśliwska rodu Działyńskich, ówczesnych właścicieli dóbr złotowskich. Po zakupie dóbr złotowskich przez Hohenzollernów, przebudowana w latach 30. XIX wieku przez pruskiego architekta Karla Friedricha Schinkla w stylu klasycystycznym z elementami neogotyku. Rezydencja przez wiele lat stanowiła siedzibę szkoły rolniczej, później zaś, po przeniesieniu szkoły do nowego obiektu, stanowiła siedzibę złotowskiego nadleśnictwa. Obecnie część gmachu wykorzystywana jest jako budynek mieszkalny. W sąsiedztwie pałacu znajduje się cenny park, dawniej stanowiący jedno założenie z niedalekim parkiem Zwierzyniec.

edytuj Bożnica

Wzniesiony w latach 40. XVII wieku, najstarszy zachowany budynek Złotowa. Ten niepozorny obiekt znajduje się przy parkingu domu handlowego "Centrum", w sąsiedztwie pl. Paderewskiego. Pierwotnie stanowił on bożnicę złotowskiej gminy żydowskiej, nim na obecnym pl. Paderewskiego powstała nowa synagoga, na miejscu której w latach 1878-1879 wzniesiono okazały dom modlitwy (zniszczony przez Niemców w 1938 roku jeszcze przed nocą kryształową – miejsce w którym znajdowała się ona upamiętnia obecnie tablica oraz obrys obszaru zajmowanego przez budynek wykonany z odmiennej kolorystycznie kostki brukowej). Pierwotna bożnica pełni dziś funkcje budynku magazynowego.

Zobacz więcej w osobnych artykułach: Synagoga w Złotowie, Stara Synagoga w Złotowie.

edytuj Muzeum Ziemi Złotowskiej

Muzeum gromadzące zbiory archeologiczne, etnograficzne, historyczne oraz inne dokumentujące dzieje Ziemi Złotowskiej. Siedzibą Muzeum jest zabytkowa, szachulcowa, osiemnastowieczna kamienica mieszczańska przy ul. Wojska Polskiego.

edytuj Dom Polski

Zabytkowa kamienica zbudowana w 1905 roku w stylu secesyjnym, znajdująca się przy ul. Domańskiego. Budynek wyróżnia się niezwykle dekoracyjnymi, zabytkowymi zdobieniami elewacji zewnętrznej. W latach 1935-1939 znajdowała się tu siedziba V Dzielnicy Związku Polaków w Niemczech oraz innych ówczesnych instytucji polonijnych: Zarządu Polskokatolickiego Towarzystwa Szkolnego na regencję pilską, inspektoratu polskich szkół, Zarządu Związku Polskich Towarzystw Młodzieżowych, filii redakcji "Głosu Pogranicza i Kaszub". Ówczesną działalność patriotyczną upamiętnia tablica. Obecnie w kamienicy mieszczą się biura, szkoła języków obcych, niektóre wydziały urzędu miejskiego, restauracja i hotel.

edytuj Góra Żydowska

Wzniesienie w pobliżu jeziora Baba i Proboszczowskiego, przy ul. Jerozolimskiej, gdzie od II połowy XVI wieku aż do końca lat 30. XX wieku czynny był cmentarz złotowskiej gminy żydowskiej. W miejscu tym spoczywają m.in. zmarły w 1696 rabbi Jakub Feiwil oraz rabbi Akiba Beth aisch, zwany Pogromcą Ognia. Zgodnie z przedwojennym przekazem znajdowały się tu liczne nagrobki drewniane i kamienne, z których z czasem wznoszono pewnego rodzaju piramidę umiejscowioną na szczycie wzgórza. Cmentarz od ok. 1935 roku ulegał dewastacji. W miejscu tym współcześnie utworzono lapidarium zbudowane z odkrytych w 1998 r. podczas prac budowlanych przy Hali Targowej w centrum miasta fragmentów 143 nagrobków. Na Górze Żydowskiej znajduje się również 18 dębów – pomników przyrody.

edytuj Pomnik Adama Mickiewicza

Monument z 1951 roku stojący w parku Mickiewicza przy pl. Wolności, powstały na bazie elementów przedwojennego, niemieckiego pomnika z inicjatywy nauczycielki Anny Borkowej. Bezpośrednią przyczyną budowy pomnika była niemożność usunięcia ogromnego głazu stanowiącego część poprzedniego monumentu ze względu na brak w ówczesnym Złotowie odpowiedniego sprzętu (większość poniemieckich pomników została przewrócona i zakopana, a jeden z nich, poświęcony Ottonowi von Bismarckowi odkopano podczas budowy ronda u zbiegu ulic Obr. Warszawy, Mickiewicza i Staszica). W 2006 r. poddany gruntownej renowacji.

edytuj Wieża wodociągowa

Zabytek techniki z ok. 1910 roku znajdujący się przy ul. Wodociągowej, wieża ta spełnia swoje funkcje do dnia dzisiejszego.

edytuj Pozostałe obiekty

  • Dawny budynek sądu rejonowego – neogotycki budynek z 1866 roku przy pl. Kościuszki.
  • Dworzec kolejowy – przy ul. Bohaterów Westerplatte, zbudowany po 1869 r.
  • Szpital Powiatowy – zbudowany w 1914 roku przy ul. Szpitalnej
  • Willa Iwanskiego – zabytkowa rezydencja przedwojennego przedsiębiorcy Friedricha Iwanskiego przy Alei Piasta, właściciela wytwórni wyrobów cementowych i papy.
  • Browar i Willa Welscha - zabytkowa rezydencja rodziny przedwojennych browarników oraz zabudowania ich browaru przy Alei Piasta. W dawnym browarze po II wojnie światowej mieściła się m.in. przetwórnia owoców.

edytuj Walory przyrodnicze i turystyka

Deptak przy ul. Cechowej i Wojska Polskiego
Jezioro Baba

Złotów oraz okolice miasta stanowią miejsce bardzo atrakcyjne dla turystów, co wynika głównie z dobrego położenia, korzystnych warunków przyrodniczych, dobrze rozwiniętej infrastruktury oraz zaplecza hotelowo-restauracyjnego. W Złotowie znajduje się również stale rozbudowywana sieć ścieżek rowerowych. Tereny zielone, leśne oraz wodne zajmują niemal 40% powierzchni miasta.

edytuj Warunki przyrodnicze

Miasto otoczone jest pięcioma jeziorami o bardzo bogatym środowisku przyrodniczym, stwarzającymi dobre warunki do uprawiania turystyki wodnej i wędkarstwa:

Przez Złotów przepływa rzeka Głomia, stanowiąca lewy dopływ Gwdy, oraz umiejscowiony w północno-wschodniej części miasta Kanał Śmiardowski, którego dolina obfituje w bogatą, rzadką szatę roślinną (skalnica ziarenkowata oraz morwa czarna i biała – z których dwie ostatnie wykorzystywano w przedwojennym Złotowie do hodowli jedwabników, a także liściasty drzewostan (m.in. olchy, brzozy, wierzby).

W granicach miasta znajduje się również kilka niezwykle cennych pod względem przyrodniczym obszarów:

Zwierzyniec – Al. Petera Josepha Lennégo

W Złotowie znajduje się ponadto 5 parków miejskich:

  • Park Miejski przy Alei Piasta (patrz: Zabytki i atrakcje turystyczne: Starostwo Powiatowe),
  • Park im. Adama Mickiewicza przy Placu Wolności,
  • Park Europejski przy Alei Rodła (kilkuletni drzewostan),
  • Park Pałacowy przy ulicy Jastrowskiej (patrz: Zabytki i atrakcje turystyczne: Pałac Działyńskich,
  • Park Miejski przy ulicy Szpitalnej (część terenów po dawnym tartaku, drzewostan zasadzony w lipcu 2006 podczas edycji Euro Eco Meetingu);

edytuj Baza restauracyjno-hotelowa

Złotów jest przygotowany na przyjęcie turystów i zaspokojenie ich potrzeb w dziedzinie gastronomii i noclegu. W mieście istnieją dwa hotele: Dom Polski, Krajna, w których są restauracje.

Widok Starego Miasta z przeciwległego brzegu Jeziora Miejskiego

edytuj Edukacja

W Złotowie znajduje się 5 przedszkoli (w tym jedno niepubliczne), 4 szkoły podstawowe (w tym jedna niepubliczna), 3 gimnazja (w tym jedno niepubliczne), 4 szkoły ponadgimnazjalne i 1 wyższa:

  • Zespół Przedszkoli Samorządowych (Przedszkola nr 1, 2, 4 i 5)
  • Zespół Szkół Samorządowych nr 1 (Szkoła Podstawowa nr 3 im. plut. Michała Robaka i Gimnazjum Publiczne nr 1 im. Jana Kochanowskiego);
  • Szkoła Podstawowa nr 1 im. St. Staszica;
  • Szkoła Podstawowa nr 2;
  • Gimnazjum Publiczne nr 2;
  • Zespół Szkół Katolickich im. św. Wojciecha (przedszkole, szkoła podstawowa i gimnazjum);
  • I Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie;
  • Zespół Szkół Ekonomicznych im. Jana Pawła II (II Liceum Ogólnokształcące, II Liceum Profilowane, Technikum nr 2);
  • Zespół Szkół Elektromechanicznych;
  • Zespół Szkół Rolniczych (Technikum Rolnicze, Technikum Żywienia i Gospodarstwa Domowego, Technikum Ekonomiczne, Technikum Inżynierii Środowiska i Melioracji Wodnych, Technikum Architektury Krajobrazu, Technikum Ogrodnicze, Liceum Ogólnokształcące, Zasadnicza Szkoła Zawodowa);
  • Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych.

edytuj Religia

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

edytuj Kultura

Złotów jest ośrodkiem kulturalnym o powiatowym zasięgu. Z instytucji kultury wyróżnić można Złotowski Dom Kultury (instytucja użyczająca: salę kinowo-koncertową i amfiteatr, bez własnej działalności), Kino Truskawka, Muzeum Ziemi Złotowskiej (posiadające liczne zbiory dokumentów, fotografii, organizujące wystawy archeologiczne, etnograficzne, itd.). Istnieje Towarzystwo Śpiewacze św. Cecylii o ponad stuletniej tradycji, oraz amatorski Teatr Matysarek przy I Liceum Ogólnokształcącym, odnoszący ponadregionalne sukcesy. Funkcjonuje ponadto Chór Nauczycielski, Zespół Tańca Ludowego przy Szkole Podstawowej nr 1. Szeroką działalność kulturalną prowadzi Ognisko Pracy Pozaszkolnej. Światową renomę posiada grupa hardcore'owa "1125". Bardzo często w Złotowie odbywają się koncerty tej odmiany muzyki.

Większość imprez kulturalnych jest realizowana na zlecenie lub w oparciu o projekty składane przez stowarzyszenia kulturalne do Urzędu Miasta. Najważniejsze stowarzyszenia to "Złototwórczość", Złotowskie Stowarzyszenie Kulturalne oraz "Przyjazna Edukacja". Od dwunastu lat w lipcu organizowany jest Euro Eco Meeting. W tym okresie na pl. Paderewskiego, jak i w całym mieście organizowane są sympozja, konkursy wiedzy ekologicznej, liczne koncerty, zabawy. Całość okraszona jest występami gwiazd polskiej estrady w miejskim amfiteatrze. W mieście funkcjonuje od kilku lat Bractwo rycerskie "Durandal" oraz Wolna Drużyna Piesza i późnośredniowieczna grupa Wojowie Gardu Welesa. W mieście ukazuje się od 1997 roku tygodnik "Aktualności Lokalne", który jest ważnym ogniwem w życiu kulturalnym miasta.

edytuj Sport i Rekreacja

Pływalnia Laguna

Złotów jest dobrze wyposażony w urządzenia i obiekty sportowe, choć reprezentują one różny standard funkcjonalności. W 2005 otwarta została pływalnia Laguna z sauną, siłownią oraz kortami tenisowymi i boiskiem do koszykówki (tereny przyległe), w 2004 roku w sąsiedztwie Góry Wilhelma oddano do użytku strzelnicę na otwartym powietrzu. Istnieje zabytkowa hala sportowa, korty tenisowe i dwa stadiony piłkarsko-lekkoatletyczne. Oddano do użytku nową salę gimnastyczną przy Liceum Ekonomicznym oraz dwa boiska piłkarskie. W chwili obecnej (czerwiec 2008) trwa budowa kolejnej, umiejscowionej w centrum miasta, nowoczesnej hali widowiskowo-sportowej oraz kompleksowa przebudowa jednego ze stadionów. Najważniejszym klubem sportowym jest MLKS Sparta Złotów (zał. 1928, sekcje: badminton,